شناسايي كشور فلسطين؛ دو ديدگاه
دوشنبه 29 فروردین 1390 | 19:53
نويسنده: محي الدين ساجدي


مدت­هاست كه مسئولان و مطبوعات اسرائيلي از «سونامي سپتامبر» نام مي برند و درباره وقوع آن هشدار مي­دهند و درخواست مي­ كنند كه راه­هاي مقابله با آن به دقت ترسيم و عملي شود و امكانات بديل به ميان آيد تا از ضررهاي احتمالي جلوگيري شود

سونامي سپتامبر همانا تشكيل مجمع عمومي سازمان ملل متحد و طرح موضوع تشكيل كشور مستقل فلسطين است كه انتظار نمي­رود مخالفت چنداني با آن صورت گيرد، به ويژه كه در اين مجمع هيچ دولتي از امتياز وتو برخورد دار نيست.
اقدام دسته جمعي كشورهاي امريكاي لاتين در شناسايي كشور مستقل فلسطين اين دلگرمي را براي محمود عباس ايجاد مي­كند كه اين موضوع به تصويب رسد و عضوي ديگر به اعضاي ملل متحد اضافه شود، به ويژه كه اخيرا بيانيه ­هايي از صندوق بين المللي پول و بانك جهاني منتشر شده است كه از آمادگي فلسطينيان براي اداره كشور مستقل حكايت دارد.

در اسرائيل، انتقاد از اوباما افزايش يافته است و اين تمايل ميان برخي از سياستمداران و رسانه ها وجود دارد كه رئيس جمهوري امريكا را متهم مي كند كه وي دربرابر طرح شناسايي كشور فلسطين مانع تراشي نخواهد كرد و حتي برخي او را به تشويق اين طرح محكوم مي كنند.
اميدواري براي اسرائيل هنوز زياد است. نگاه­ها به سفر آتي بنيامين نتانياهو، نخست وزير اين رژيم به امريكا و سخنراني در جلسه ساليانه لابي «ايپك» دوخته شده است. در كنگره امريكا اين تلاش به چشم مي خورد كه وي سخنراني خود را براي نمايندگان مردم امريكا ايراد كند.
نخست وزير اسرائيل در امريكا و در ميان ابراز احساسات مثبت نمايندگان كنگره، ديدگاه خود را درباره شناسايي كشور مستقل فلسطين در عرصه بين المللي تشريح خواهد كرد و دولت امريكا نمي­تواند بدون درنظر گرفتن خواست كنگره درباره چنين موضوع حساسي موضعگيري كند.
تا كنون تنها راهي كه براي مقابله با تصميم حکومت فلسطيني از سوي اسرائيلي­ها شنيده شده است، اقدام يك­جانبه مبني بر انضمام رسمي و دايمي شهرك­هاي اسرائيلي در كرانه باختري به اسرائيل، است.
اگر دولت­هاي جهان در سپتامبر آينده كشور مستقل فلسطين را به رسميت بشناسند چه اتفاقي خواهد افتاد؟ رياض المالكي، وزير امور خارجه حکومت فلسطيني ماه ژانويه گذشته چنين پاسخ داد: "اين شناسايي موجب فشار بر اسرائيل مي شود تا نيروهايش را از كشوري كه سازمان مل متحد آن را به رسميت مي شناسد، خارج کند."
همچنين نبيل شعث، از رهبران جنبش فلسطيني "فتح" در مصاحبه با روزنامه نيويورك تايمز گفت: "اگر سازمان ملل متحد كشور فلسطين را به رسميت بشناسد، در آن زمان، اسرائيل روزانه در حال نقض حقوق يكي ديگر از اعضاي اين سازمان خواهد بود که عواقب ديپلماتيك و حقوقي و دردناكي براي اسرائيل خواهد داشت."
اين ديدگاه تاحد زيادي خوش بينانه مي نمايد. لبنان از سال 1945 ـ يعني 3 سال قبل از اعلام موجوديت اسرائيل ـ عضو سازمان ملل متحد است، ولي اين امر سبب نشد كه اسرائيل جنوب آن را از سال 1978 تا سال 2000 به اشغال خود در نياورد و در سال 1982 پايتخت آن را تصرف نكند. اشغالگري اسرائيل در لبنان نه با تلاشهاي بين المللي و تحريمهاي ديپلماتيك و حقوقي، بلكه با مقاومت مردم آن پايان يافت. از زمان حمله اسرائيل به لبنان، در سال 2006، بارها حريم هوايي و زميني اين كشور ـ به گزارش سازمان ملل متحد ـ مورد تجاوز اسرائيل قرار گرفته است.
از سال 1967، اسرائيل بلنديهاي جولان سوريه (عضو سازمان ملل متحد از سال 1945) را به اشغال خود درآورده است. هيچ فشار بين المللي تا كنون بر اسرائيل براي خروج از اين منطقه وجود نداشته است. زماني كه اسرائيل در سال 1981 اين منطقه را به خاك خود ضميمه كرد، سازمان ملل متحد تنها به محكوميت آن بسنده كرد. چه تضميني وجود دارد كه كشور مستقل فلسطيني سرنوشت ديگري داشته باشد؟
در سال 2004، دادگاه لاهه "ديوار حائل" پيرامون كرانه باختري را غيرقانوني و فقدان مشروعيت خواند و بازهم اعلام كرد كه اقدامات اسرائيل در شهرك­سازي و تغيير بافت جغرافيايي و جمعيتي مناطق اشغالي 1967، وجاهت قانوني ندارد. اين حكم دادگاه پيروزي بزرگي براي فلسطينيان بود، ولي تغييري در اراده اسرائيل ايجاد نكرد و ساخت اين ديوار و آن شهرك­ها تا امروز هم ادامه دارد.
آنچه بانك جهاني رشد كم نظير اقتصاد فلسطيني در كرانه باختري و آمادگي نهادهاي اين منطقه براي اداره كشور مي خواند در واقع اين حقيقت را در لابلاي خود پوشيده نگاه مي دارد كه اقتصاد فلسطين تنها به كمك­هاي خارجي وابسته است و نه به زيربناهاي اقتصادي و افزايش درآمد خالص داخلي.
محمود عباس اخيرا گفته است كه ادامه اشغال بخشهايي از كرانه باختري به معناي فروپاشي حکومت فلسطيني است. اسرائيلي­ها در خلال مذاكرات پيشنهاد كرده بودند كه منطقه "دره اردن" را تا سال 2040 در اشغال خود نگه دارند. براي سران رژيم اسرائيل عقب نشيني از اين منطقه قابل تصور نيست. آيا بعد از شناسايي كشور فلسطين، در ماه سپتامبر، سازمان ملل متحد روزانه يا ماهانه اسرائيل را به علت اشغال بخشهايي از كرانه باختري و توسعه شهرك­هاي موجود در آن مورد مؤاخذه و انتقاد و مجازات قرار خواهد داد؟ پاسخ منفي است.
بي ترديد شناسايي كشور فلسطين حتي اگر تحت اشغال باشد و تنها حدود 20% سرزمين تاريخي فلسطين را شامل شود گامي به جلو براي تحقق بخشيدن به بخشي از حقوق مردم فلسطين است، ولي تجربه هاي قبلي در خاورميانه نشان داده است كه اسرائيل با مقاومت مردمي ناچار به عقب نشيني از لبنان و باريكه غزه شده است.
حکومت فلسطين به رياست محمود عباس، با مقاومت در برابر اسرائيل ـ به شيوه اي كه در لبنان و غزه صورت گرفت ـ مخالف است. اينك وظيفه اصلي نيروي امنيتي آن مقابله با كساني است كه در صدد مقاومت در برابر اسرائيل باشند. براي چنين دولتي كه مشروعيت خود را از خارج مي گيرد شناسايي بين المللي اقدامي بسيار مهم است و اعتقاد دارد كه اسرائيل ناچار خواهد شد، همانند افريقاي جنوبي نژاد پرست، روزي تسليم اراده بين المللي شود.
اين دو ديدگاه خوش بينانه و بدبينانه كدام به حقيقت نزديك است؟ بايد منتظر سونامي سپتامبر ماند.